Σύγχρονες θεραπείες με PRP

Σύγχρονες θεραπείες

PRP (Platelet Rich Plasma) & βλαστοκύτταρα

Η θεραπεία με PRP (Platelet Rich Plasma) ή Πλάσμα Πλούσιο σε Αιμοπετάλια στα ελληνικά, αποτελεί μία αρκετά πρόσφατη προσέγγιση της τελευταίας δεκαετίας, η οποία εφαρμόζεται σε ποικίλους τομείς της ιατρικής, όπως ορθοπεδική, δερματολογία, πλαστική χειρουργική, νευρολογία, καρδιοχειρουργική. Ανήκει στις ορθοβιολογικές θεραπείες (orthobiologics) της αναγεννητικής ιατρικής και τα τελευταία χρόνια αρχίζει να χρησιμοποιείται ευρέως στην καθημερινότητα της Ορθοπαιδικής Τραυματολογίας, των Αθλητικών κακώσεων και της Αθλιατρικής.

Για να γίνει απόλυτα κατανοητός ο ρόλος και η σημασία της θεραπείας με PRP, θα ήταν χρήσιμο να καταλάβουμε ποια είναι η σύσταση του PRP, και ποιος ο μηχανισμός δράσης τους στην παθολογία των αρθρώσεων και των τενόντων. Η όλη ιδέα, που περιεγράφηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 1970, στηρίζεται στη φυσική ικανότητα των κυττάρων του αίματος και των συστατικών τους να επιδιορθώνουν βλάβες. Τα εξελιγμένα τεχνικά σύγχρονα μηχανήματα και φίλτρα μας παρέχουν υψηλής ποιότητας PRP πλέον σήμερα.

Ένα τυπικό δείγμα αίματος αποτελείται από πλάσμα (55%) και έμμορφα συστατικά (45%), τα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα λευκά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια. Από τα έμμορφα συστατικά το 93% αποτελούν τα ερυθρά αιμοσφαίρια, το 6% τα αιμοπετάλια και το 1% τα λευκά αιμοσφαίρια. Το Πλάσμα Πλούσιο σε Αιμοπετάλια (Platelet Rich Plasma-PRP) είναι ένα αυτόλογο (από τον οργανισμό μας) κλάσμα του αίματος με υψηλή συγκέντρωση αιμοπεταλίων. Πρόκειται για αυτόλογη συγκέντρωση ανθρώπινων αιμοπεταλίων που είναι 3 έως 5 φορές μεγαλύτερη από τη φυσιολογική τους συγκέντρωση στο πλήρες αίμα. Τα αιμοπετάλια, μικρά κύτταρα με δισκοειδές σχήμα, σχηματίζονται στο μυελό των οστών και έχουν διάρκεια ζωής 7-10 ημερών.

Η κύρια λειτουργία τους αφορά την αιμόσταση και την πήξη του αίματος. Μετά από έναν τραυματισμό που συνοδεύεται από αιμορραγία, αθροίζονται στην πάσχουσα περιοχή, ενεργοποιούνται και απελευθερώνουν διάφορα πρωτεϊνικά μόρια (αυξητικοί παράγοντες, αγγειογενετικοί παράγοντες, κυτταροκίνες), που διεγείρουν τον καταρράκτη της φλεγμονής και τη διαδικασία επούλωσης. Όλα αυτά τα δραστικά μόρια φυλάσσονται καλά σε ειδικές δομές (κοκκία) στο εσωτερικό των αιμοπεταλίων και εκκρίνονται μετά από ενεργοποίηση. Όταν, λοιπόν, το PRP χορηγηθεί εξωγενώς σε μία περιοχή θα οδηγήσει άμεσα στη διέγερσή της, στην αναγέννηση των κυττάρων της και την ταχεία ανάπλασή της.

Η θεραπεία PRP βασίζεται στην αναστροφή της αναλογίας ερυθρών αιμοσφαιρίων – αιμοπεταλίων, μειώνοντας τα ερυθρά αιμοσφαίρια στο 5% (τα οποία είναι λιγότερο χρήσιμα στη διαδικασία της επούλωσης) και αυξάνοντας τη συγκέντρωση των αιμοπεταλίων στο 94%, με σκοπό να επιτευχθεί έτσι ένα ισχυρό παρασκεύασμα σε αυξητικούς παράγοντες. Παρότι βιβλιογραφικά έχουν προταθεί διάφοροι τρόποι παρασκευής του PRP, δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στον τρόπο παρασκευής του, ώστε να λάβουμε όσο το δυνατόν περισσότερα αιμοπετάλια τα οποία θα ενεργοποιηθούν μόνο όταν τοποθετηθούν στο κατάλληλο περιβάλλον (το κολλαγόνο των ιστών είναι φυσικός ενεργοποιητής τους), και όχι μηχανικά λόγω της επεξεργασίας του αίματος.

Συγκεκριμένα για τη διαδικασία παρασκευής του PRP, λαμβάνεται μικρή ποσότητα περιφερικού αίματος από τη φλέβα (~15 mL) και τοποθετείται σε ειδικό φιαλίδιο με αντιπηκτικό. Ακολουθεί ήπια ανάδευση και φυγοκέντρηση υπό αυστηρές συνθήκες, αποτέλεσμα της οποίας είναι η συλλογή των αιμοπεταλίων σε μικρό όγκο πλάσματος. Καθώς πρόκειται για κύτταρα που προέρχονται από το ίδιο το άτομο, η PRP θεραπεία προσφέρει τα εξής σημαντικά πλεονεκτήματα: δεν τίθεται θέμα μετάδοσης ασθενειών, δεν προκαλεί αλλεργίες, δεν προκαλεί επιπλοκές, και μπορεί να εφαρμοστεί εύκολα και με ασφάλεια σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ποια είναι η αρχή της δράσης του PRP;

Οι παθολογικές καταστάσεις στις οποίες η εφαρμογή του PRP έχει παρουσιάσει αξιόλογα και πολύ καλά αποτελέσματα είναι:

  • Χρόνιες τενοντίτιδες και τενοντοπάθειες (ώμου, γόνατος, αγκώνα, Αχιλλείου).
  • Οστεοαρθρίτιδα γόνατος, ισχίου, ώμου, αστραγάλου.
  • Συνδεσμικές κακώσεις (διαστρέμματα ποδοκνημικής, κακώσεις πλαγίων συνδέσμων γόνατος, ρήξεις πελματιαίας απονεύρωσης)
  • Μυϊκές θλάσεις (οξείες και χρόνιες).
  • Χρόνια δερματικά έλκη (φλεβικά, διαβητικά).
  • Επούλωση κατακλίσεων και πληγών.

Είναι χρήσιμο στην ενίσχυση της αποκατάστασης παθήσεων και κακώσεων των μαλακών μορίων, ιδιαίτερα για την επούλωση τενόντων και πληγών.

Είναι τεκμηριωμένα χρήσιμο στις χρόνιες τενοντοπάθειες όπως η πλάγια επικονδυλίτιδα του αγκώνα (tennis elbow) και η τενοντίτιδα του επιγονατιδικού τένοντα (Jumpers knee). Επίσης, η κλινική εφαρμογή του στην οστεοαρθρίτιδα αποτελεί μια έγκυρη και υποσχόμενη θεραπεία.

Στο Διεθνές Συνέδριο Χόνδρινων Βλαβών στο Μιλάνο, το Δεκέμβριο του 2018 τα μέλη της ICRS (που είμαι μέλος) συζητήσαμε τις πιο σύγχρονες θεραπείες με υαλουρονικό οξύ high viscosity και PRP στην οστεοαρθρίτιδα.

Τα PRP έχουν 4 παράγοντες, 2 αντιφλεγμονώδεις που αναστέλλουν τις κιτοκίνες και προσταγλανδίνες που παράγονται στην ΟΑ και προκαλούν άλγος και 2 αγγειογενετικούς αυξητικούς παράγοντες που διεγείρουν την επούλωση και διάσωση του εναπομείναντος χόνδρου. Πολυκεντρικές μελέτες θα δείξουν την επόμενη 5ετία τα αποτελέσματά τους.

Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά και ελπιδοφόρα, όπως και από τα βλαστοκύτταρα.